Follow Us

Copyright 2014 Brand Exponents All Rights Reserved

[Disclaimer: Gepubliceerd op Mindshakes.nl in 2016. Helaas is Mindshakes failliet verklaard in 2018 en zijn alle online publicaties verloren gegaan.] 

LGBTQ+ films die je gezien moet hebben
De geschiedenis van LGBT films aan de hand van 10 klassiekers

De eerste LGBT film
De film die de eer heeft als eerste homoseksualiteit te bevatten stamt al uit 1895. ‘The Dickson Experimental Sound Film’ (1) bevat een scene waarin twee mannen met elkaar dansen. Vandaag de dag kijkt (gelukkig) bijna niemand meer op van een homoseksualiteit in film of op televisie, maar in 1895 was dat wel anders. Hoewel de film nog geen 3 minuten duurt. Bekijk de film via deze link.

In de jaren die volgden werden homoseksuele karakters op het witte doek steeds normaler, hoewel ze op een clichématige, soms denigrerende manier werden afgebeeld. In de stille periode van de film gedroegen de acteurs die homoseksuelen rollen vertolkten zich overdreven flamboyant of clownesk zodat ze gemakkelijk herkenbaar waren voor het publiek.

De Hays Code   
Toen de geluidsfilm zijn intrede werden een hoog stemgeluid toegevoegd aan de karakteristieken die een filmpersonage  typisch ‘gay’ maakte. Het komische gay karakter lokte veel mensen naar de bioscoop maar in 1930 kwam er een einde aan deze karikaturale weergave vanwege de ‘Motion Production Code’ of ‘Hays Code’. De code werd onder druk van de Orthodoxe kerk en een aantal schandalen doorgevoerd om het imago van Hollywood te verbeteren. De code bestond uit een aantal richtlijnen en geboden die ervoor moest zorgen dat films geen ‘slechte’ invloed uitoefenden op het volk. Alles dat door een bestuur als niet moralistisch werd beschouwd werd vanaf toen gecensureerd.  Naast expliciet geweld en drugsgebruik verdween daarmee ook homoseksualiteit van het witte doek.

Pas tegen het begin van de Tweede Wereld Oorlog tot het einde van de jaren 50 maakten homoseksuele of transgender karakters weer hun opwachting in films en op televisie, maar onder druk van de Hays Code werden ze vrijwel altijd als sadisten, psychopaten of slechteriken geportretteerd. Er is echter een  beroemde film uit deze periode van een regisseur die zich niets aantrok van het censuur dat hem werd opgelegd.  In de korte film Un Chant D’Amour (2) (1950) delen twee mannelijke gevangenen op een nogal erotische wijze een sigaret delen. De film is gratis te bekijken via deze link en nog steeds even poëtisch als bij haar verschijnen.

De afschaffing van de Hays Code
In de loop van de jaren 60 werd het censuur van de Hays Code geleidelijk gematigd. Toch zou de code pas volledig worden afgeschat in 1968. Toen kregen filmmakers eindelijk de ruimte om thema’s te exploreren die decennia lang verboden waren. In het jaar dat daarop volgde vonden de ‘Stonewall Riots’ plaats in New York. Dat was de verzamelnaam voor rellen en demonstraties georganiseerd door leden van de LGBT-community. De Stonewall Riots waren zo invloedrijk dat de grote studio’s in Hollywood inzagen dat er in de LGBT-community een potentiele, onverzadigde  markt schuilde. Dat resulteerde – in combinatie met de afschaffing van de Hays Code – in een explosie aan (experimentele) LGBT films in de jaren 70.

In 1984 verscheen de documentaire The Times Of Harvey Milk (3), over het leven van de eerste (openlijk) homoseksuele politicus van de Verenigde Staten. Hoewel wat verouderd biedt de documentaire nog altijd een pakkend beeld van een bijzondere en bovenal dappere man.  In 2008 verscheen tevens het uitstekende biografische drama ‘Milk’, waarin Sean Penn de rol van Harvey Milk vertolkt.

De terugval en de wederopstanding van de LGBT film
Medio jaren 80 groeide een religieus-politiek front dat zich tegen de LGBT-community keerde. De community kreeg daardoor een flinke terugslag te verduren, dat als gevolg had dat de productie van veel  LGBT films stokte uit angst voor kritiek of commercieel verlies. Daarbovenop  zorgde de associatie van homoseksualiteit met de HIV en aids epidemie ervoor dat films waarin LGBT karakters centraal stonden door studio’s, bioscopen en videotheken als risicoproducten werden beschouwd. Sommige partijen trachtte met onafhankelijke films een tegengeluid te geven, maar slaagden daar slechts deels in.

Pas begin jaren 90 krabbelde de LGBT community terug.  Het decennia werden ingeluid door de spraakmakende documentaire Paris Is Burning (4), waarin de underground LGBT-community van New York City op een spetterende manier in beeld is gebracht. Critici vonden de film te subjectief, maar prezen de docu desondanks als een doordacht en intrigerend onderzoek naar rassen, klassen en seksualiteit in de Verenigde Staten. Paris Is Burning is nog altijd een intrigerend en prikkelend stukje geschiedenis die je kunt bekijken op Netflix.  

Een jaar later verscheen My Own Private Idaho (5), met Keanu Reeves en River Phoenix. In de film speelt Phoenix de homoseksuele prostituee Mike die samen met zijn heteroseksuele vriend Scott (Reeves) op zoek gaat naar zijn verloren moeder. My Own Private Idaho is een prachtige, complexe film die zware thema’s wat verlicht met behulp van zwartgallige humor.

In 1999 verscheen het heftige Boys Don’t Cry (6), met Chloë Sevigny en Hilary Swank in de hoofdrollen. De film was controversieel  maar kon rekenen op lovende recensies van de critici. Boys Don’t Cry vertelt het op waarheid gebaseerde verhaal van een transgender persoon die in een klein dorpje in Nebraska komt wonen. Hij wordt verliefd op een meisje uit het dorp maar wanneer uitkomt dat ze transgender is valt zijn leven in duigen. De hartverscheurende film is er een waar je goed voor moet gaan zitten, maar niettemin een indrukwekkend verhaal over identiteit en geslacht.

De omarming van de LGBT film
Met dank aan de invloed van onafhankelijke films en maatschappelijke veranderingen werden LGBT karakters in films en televisie vanaf 2000 steeds normaler. Na de millenniumwisseling  omarmen steeds meer films homoseksuele of transgender karakters, en zo ook de grote Hollywood studio’s. Een van de vruchten van deze ontwikkeling is Brokeback Mountain (7) uit 2005. Heath Ledger en Jake Gyllenhaal spelen de sterren van de hemel in dit emotionele drama, dat gebaseerd werd op een kort verhaal van Annie Prouxl. De film was bij verschijnen niet vrij van controverse: zo verbood de Chinese regering bioscopen om de film te draaien en haalde een filmhuis in Utah het internationale nieuws toen het 12 uur voor de première besloot de film niet te laten zien. Desondanks kon de film rekenen op 3 Academy Awards en maar liefst 129 andere prijzen.

Tom Ford kennen we vooral als de ijdele luchtjesbaron maar wat weinig mensen weten is dat hij verantwoordelijk is voor het prachtige A Single Man (8) (2009). In de film volgen we een homoseksuele professor (Colin Firth) die zijn grote liefde verliest in de roerige jaren 60. De film behandelt kenmerkende LGBT thema’s als tolerantie en seksualiteit, maar bovenal is Single Man een film over het rouwproces en de verwarrende zoektocht naar identiteit. De indringende close ups in combinatie met de meeslepende soundtrack maken van A Single Man een cinematografisch meesterwerk.

Films na 2010
Drie jaar later verscheen het baanbrekende Blue Is The Warmest Colour (9) met hoofdrollen van  Adèle Exarchopoulos en Léa Seydoux, die we kennen uit The Lobster en 007: Skyfall. Blue Is The Warmest Color verkent een lesbische relatie tussen een middelbare scholiere en een eigenzinnige kunststudente op een fijngevoelige manier, zonder daarbij in clichés te vervallen. De film blinkt uit in de natuurlijke manier waarop de relatie tussen twee jonge vrouwen in beeld wordt gebracht. De chemie tussen de hoofdrolspeelsters spat van het scherm,  en dan met name in de stomende seksscenes.

De meest recente must see is Carol (10). De film gaat over een liefde tussen een gescheiden vrouw en een jonge studente in de bekrompen Verenigde Staten, halverwege de vorige eeuw. De film werd overladen met prijzen, en Cate Blanchett werd genomineerd voor een Oscar voor haar rol als de koele Carol. De film brengt op eenvoudige maar esthetische manier in beeld met welke problemen lesbiennes te maken hadden in een tijdperk waarin relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht verre van geaccepteerd waren.